Najczęściej zadawane pytania o pielęgnację i wycinkę drzew
Znajdziesz tu odpowiedzi dotyczące zakresu usług, wyceny, przygotowania terenu oraz bezpiecznego prowadzenia prac przy drzewach.
Zanim skontaktujesz się w sprawie drzewa
Czy na usunięcie drzewa zawsze potrzebne jest zezwolenie?
Nie. Przepisy przewidują sytuacje, w których zezwolenie nie jest wymagane. Znaczenie mają między innymi gatunek i obwód pnia, właściciel nieruchomości, cel usunięcia drzewa oraz miejsce, w którym ono rośnie.
Przykładowo zezwolenia nie wymaga usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm nie przekracza: 80 cm dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego; 65 cm dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego; 50 cm dla pozostałych gatunków. Istnieją jednak również inne wyjątki i ograniczenia, dlatego konkretny przypadek warto zweryfikować przed rozpoczęciem prac.
Kiedy zamiast zezwolenia wystarczy zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa?
Dotyczy to między innymi drzew rosnących na nieruchomości będącej własnością osoby fizycznej, jeżeli są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a ich obwód przekracza wartości zwalniające z formalności.
Po otrzymaniu zgłoszenia właściwy organ przeprowadza oględziny. GDOŚ podaje termin do 21 dni na ich przeprowadzenie oraz 14 dni od oględzin na ewentualne wniesienie sprzeciwu. Jeśli drzewo nie zostanie usunięte w ciągu 6 miesięcy od oględzin, wymagane jest ponowne zgłoszenie.
Jak prawidłowo zmierzyć obwód pnia?
Przy ustalaniu, czy drzewo mieści się w podstawowych progach zwalniających z obowiązku uzyskania zezwolenia, obwód mierzy się na wysokości 5 cm od poziomu gruntu.
Nie należy jednak zakładać, że każdy pomiar wymagany w procedurach administracyjnych wykonuje się na tej samej wysokości. W zależności od celu pomiaru przepisy posługują się również innymi wysokościami.
Czy właściciel prywatnej działki może dowolnie wycinać znajdujące się na niej drzewa?
Nie. Prawo własności nieruchomości nie oznacza automatycznie możliwości usunięcia każdego drzewa bez formalności. W zależności od sytuacji może być wymagane zgłoszenie albo zezwolenie.
Dodatkowe ograniczenia mogą wynikać m.in. z ochrony gatunkowej, ochrony obszarowej, statusu pomnika przyrody albo ochrony konserwatorskiej.
Czy drzewo stwarzające zagrożenie można od razu wyciąć?
Nie należy przyjmować zasady, że samo uznanie drzewa za niebezpieczne automatycznie zwalnia z wymaganych formalności.
Stan drzewa, charakter zagrożenia oraz otoczenie powinny zostać ocenione. Jeżeli nie występuje sytuacja objęta szczególnym wyjątkiem przewidzianym w przepisach, należy przeprowadzić właściwą procedurę administracyjną. GDOŚ wskazuje również na znaczenie prawidłowej inspekcji i diagnostyki drzew przy podejmowaniu decyzji o potrzebie interwencji.
Co z drzewem złamanym lub wywróconym przez wiatr?
Przepisy przewidują odrębne zasady dotyczące złomów i wywrotów. Nie oznacza to jednak, że każdy właściciel może samodzielnie uznać drzewo za złom lub wywrot i usunąć je bez żadnej procedury.
W zależności od tego, kto usuwa drzewo i w jakich okolicznościach, może być konieczne przeprowadzenie oględzin przez właściwy organ. Informacje GDOŚ dotyczą wyjątków od obowiązku uzyskania zezwolenia.
Czy istnieje jeden „okres lęgowy”, podczas którego nie wolno wycinać ani przycinać drzew?
Nie ma jednego ustawowego terminu, który oznaczałby całkowity zakaz wykonywania wszelkich prac przy drzewach.
Kluczowe znaczenie ma natomiast ochrona konkretnych gatunków i ich siedlisk. Zakazy wynikające z ochrony gatunkowej obowiązują niezależnie od popularnego określenia „okres lęgowy”. Dlatego przed rozpoczęciem prac należy uwzględnić możliwość występowania chronionych zwierząt, roślin i grzybów.
Co zrobić, jeżeli na drzewie znajduje się gniazdo, dziupla lub inne potencjalne siedlisko zwierząt?
Takie miejsca wymagają szczególnej uwagi. Dziuple mogą być wykorzystywane m.in. przez ptaki, nietoperze czy inne chronione zwierzęta.
Jeżeli wykonanie prac prowadziłoby do naruszenia obowiązujących zakazów — np. zniszczenia chronionego gniazda, schronienia, miejsca rozrodu lub niedozwolonego płoszenia zwierząt — zakres albo termin prac trzeba odpowiednio dostosować, a w określonych przypadkach konieczne może być uzyskanie zezwolenia na odstępstwo od zakazów ochrony gatunkowej.
Czy zezwolenie na wycinkę oznacza, że można usunąć drzewo bez sprawdzania obecności gatunków chronionych?
Nie. Zezwolenie na usunięcie drzewa i przepisy dotyczące ochrony gatunkowej to odrębne kwestie.
GDOŚ wskazuje, że właściciel terenu przed przystąpieniem do prac powinien ustalić, czy występują tam gatunki chronione. Dotyczy to między innymi ptaków, nietoperzy, owadów i porostów związanych z zadrzewieniami.
Na czym polega prawidłowa pielęgnacja drzewa?
Pielęgnacja nie powinna polegać na mechanicznym „przycięciu drzewa”. Najpierw należy określić cel zabiegu i ocenić drzewo: jego gatunek, wiek, kondycję, budowę korony, otoczenie oraz ewentualne zagrożenia.
Zakres prac powinien być możliwie najmniejszy, ale wystarczający do osiągnięcia zamierzonego celu. Standard cięcia i pielęgnacji drzew uwzględnia zarówno potrzeby rozwojowe drzewa, jak i bezpieczeństwo ludzi oraz otoczenia.
Czy wszystkie suche gałęzie trzeba usuwać?
Nie zawsze. Posusz może mieć znaczenie dla przyrody i stanowić siedlisko różnych organizmów. Jednocześnie suchy konar znajdujący się nad chodnikiem, parkingiem, budynkiem czy miejscem często użytkowanym może wymagać interwencji ze względów bezpieczeństwa.
Dlatego decyzja powinna uwzględniać zarówno stan drzewa, jak i otoczenie oraz konsekwencje ewentualnego upadku gałęzi. Właściwa gospodarka drzewami powinna łączyć ich potrzeby biologiczne z bezpieczeństwem publicznym.
Ile korony drzewa można usunąć podczas jednego zabiegu?
Zgodnie z art. 87a ustawy o ochronie przyrody usunięcie ponad 30% korony rozwiniętej w całym okresie rozwoju drzewa co do zasady stanowi uszkodzenie drzewa, a przekroczenie 50% – jego zniszczenie.
Przepisy przewidują wyjątki, m.in. dla usuwania gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymywania wcześniej uformowanego kształtu oraz specjalistycznego zabiegu służącego przywróceniu statyki drzewa, wykonywanego na podstawie odpowiedniej dokumentacji.
Ważne: dopuszczalnej prawnie granicy 30% nie należy traktować jako zalecenia, aby przy każdym zabiegu usuwać 30% korony. Zakres prawidłowego cięcia powinien wynikać z rzeczywistych potrzeb konkretnego drzewa.
Dlaczego ogławianie drzew jest niewłaściwe?
Usunięcie znacznej części korony pozbawia drzewo dużej powierzchni asymilacyjnej i powoduje rozległe rany. Może prowadzić do osłabienia drzewa oraz zaburzenia jego dalszego rozwoju.
Właśnie ograniczeniu nadmiernego przycinania koron, w tym tzw. ogławiania, służą m.in. przepisy art. 87a ustawy o ochronie przyrody. GDOŚ wskazuje prawidłowe cięcie i pielęgnację jako element odpowiedzialnego gospodarowania drzewami.
Czy mocne skrócenie korony zawsze zwiększa bezpieczeństwo?
Nie. Bezpieczeństwa drzewa nie można oceniać wyłącznie na podstawie jego wysokości czy wielkości korony.
Nadmierna ingerencja może osłabić drzewo i wywołać niepożądane reakcje. Dlatego najpierw należy ustalić, gdzie rzeczywiście znajduje się problem, a następnie dobrać możliwie najmniejszy zakres interwencji pozwalający osiągnąć cel. Standardy ochrony drzew wyraźnie rozdzielają ocenę drzewa od późniejszego doboru zabiegów.
Czym różnią się cięcia sanitarne, redukcyjne, strukturalne i korygujące?
Są to zabiegi wykonywane w różnych celach. Przykładowo cięcia sanitarne dotyczą przede wszystkim elementów obumarłych, uszkodzonych lub stwarzających określony problem, natomiast redukcja polega na przemyślanym zmniejszeniu określonej części korony. Cięcia strukturalne służą natomiast kształtowaniu prawidłowej budowy drzewa, szczególnie w odpowiednich etapach jego rozwoju.
Rodzaju cięcia nie powinno się wybierać z góry. Najpierw ocenia się drzewo i określa cel, a dopiero później dobiera zabieg. Współczesne standardy pielęgnacji właśnie w taki sposób systematyzują podejście do cięcia drzew.
Czy czasami najlepszym rozwiązaniem jest pozostawienie drzewa bez ingerencji?
Tak. Sam fakt przeprowadzenia oględzin nie oznacza, że drzewo wymaga cięcia.
Jeżeli jego stan, budowa i otoczenie nie wskazują na potrzebę wykonania zabiegu, brak ingerencji również może być prawidłową decyzją. Celem pielęgnacji nie jest wykonywanie jak największej liczby cięć, lecz utrzymanie drzewa w możliwie dobrej kondycji przy uwzględnieniu bezpieczeństwa jego otoczenia.
Jak ocenia się drzewo przed rozpoczęciem prac?
Ocena zaczyna się od oględzin drzewa i jego otoczenia. Bierze się pod uwagę między innymi budowę korony i pnia, stan widocznych konarów, występowanie uszkodzeń oraz warunki, w których drzewo rośnie.
Istotne jest również otoczenie — inne znaczenie może mieć określona cecha drzewa znajdującego się na terenie rzadko użytkowanym, a inne nad wejściem do budynku, drogą czy placem zabaw. GDOŚ wskazuje Standard inspekcji i diagnostyki drzew jako narzędzie systematyzujące sposób takiej oceny.
Kiedy stosuje się wycinkę sekcyjną?
Wycinka sekcyjna znajduje zastosowanie przede wszystkim tam, gdzie nie ma wystarczającej przestrzeni do bezpiecznego obalenia całego drzewa.
Drzewo usuwa się wtedy stopniowo, fragmentami. W zależności od warunków odcinane elementy mogą być swobodnie zrzucane w wyznaczoną strefę albo kontrolowanie opuszczane z wykorzystaniem odpowiednio dobranego systemu linowego.
Na czym polega kontrolowane opuszczanie konarów i fragmentów pnia?
Stosuje się je wtedy, gdy swobodny zrzut odciętego elementu mógłby spowodować uszkodzenie budynku, ogrodzenia, nawierzchni, roślinności lub innego mienia.
Odpowiednio dobrany system linowy pozwala kontrolować przemieszczanie usuwanego elementu. Sposób wykonania powinien być każdorazowo dobrany do masy elementu, budowy drzewa, stanowiska pracy i warunków otoczenia.
Czy każde drzewo wyglądające na niebezpieczne trzeba wyciąć?
Nie. Niektóre problemy mogą wymagać pielęgnacji, redukcji określonej części korony, zabezpieczenia albo dalszej obserwacji zamiast całkowitego usunięcia drzewa.
Dlatego prawidłowa kolejność to ocena → określenie problemu → dobór rozwiązania, a nie automatyczne założenie, że stwierdzona wada oznacza konieczność wycinki. Standard inspekcji i diagnostyki drzew został opracowany właśnie po to, aby systematyzować ocenę potrzeby interwencji.
Czy można obciąć gałęzie drzewa sąsiada przechodzące na własną działkę?
Kodeks cywilny przewiduje taką możliwość, ale wcześniej właściciel powinien wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia. Jednocześnie wykonując późniejsze cięcie, nadal trzeba przestrzegać przepisów dotyczących ochrony drzewa — samo przekroczenie granicy działki przez gałąź nie daje prawa do jego zniszczenia.
GDOŚ wskazuje w tym kontekście zarówno art. 150 Kodeksu cywilnego, jak i ograniczenia wynikające z ustawy o ochronie przyrody.
Czy można wykonywać prace przy pomniku przyrody albo drzewie znajdującym się na terenie chronionym?
Takie przypadki wymagają indywidualnego sprawdzenia statusu drzewa i terenu przed rozpoczęciem prac. Dodatkowe ograniczenia mogą wynikać m.in. z ustanowionej formy ochrony przyrody.
Również położenie drzewa na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków zmienia właściwość organu i może powodować dodatkowe wymagania. W takich przypadkach nie należy rozpoczynać prac wyłącznie na podstawie zasad obowiązujących dla zwykłej prywatnej posesji.
Czy pora roku ma znaczenie przy pielęgnacji drzew?
Tak, ale nie istnieje jedna pora odpowiednia dla wszystkich gatunków i wszystkich zabiegów.
Termin powinien wynikać między innymi z gatunku drzewa, jego kondycji, rodzaju planowanego cięcia oraz uwarunkowań przyrodniczych, w tym obecności chronionych gatunków. Dlatego stwierdzenie, że wszystkie drzewa należy ciąć wyłącznie zimą albo wyłącznie latem, byłoby zbyt dużym uproszczeniem.
Dlaczego przy planowaniu cięcia bierze się pod uwagę gatunek, wiek i kondycję drzewa?
Drzewa różnych gatunków i znajdujące się na różnych etapach rozwoju mogą inaczej reagować na podobną ingerencję. Znaczenie ma również wielkość wykonywanych ran, aktualny stan drzewa i cel zabiegu.
Dlatego ten sam schemat cięcia nie powinien być automatycznie stosowany do każdego drzewa. Współczesne standardy pielęgnacji opierają się na ocenie konkretnego przypadku i możliwie świadomym doborze zabiegów.
Od czego zależy wybór metody wykonania pracy?
Od drzewa i jego otoczenia. Znaczenie mają m.in. wysokość i budowa drzewa, dostęp do stanowiska, obecność budynków i infrastruktury, możliwość wyznaczenia strefy pracy oraz charakter wykonywanego zabiegu.
Dostęp linowy jest szczególnie użyteczny w koronach i miejscach trudno dostępnych, natomiast w innych warunkach właściwsza może być praca z ziemi lub zastosowanie odpowiedniego podnośnika. Metoda dostępu jest narzędziem — powinna zostać dobrana do zadania, a nie odwrotnie.
*Powyższe odpowiedzi mają charakter ogólny. Wymagania dotyczące konkretnego drzewa mogą zależeć od jego parametrów, lokalizacji, statusu nieruchomości, celu wykonywanych prac oraz występowania form ochrony przyrody lub gatunków chronionych. W przypadku wątpliwości formalnych właściwym źródłem wiążącej informacji jest odpowiedni organ administracji.